Thai TB CPG – แนวทางวัณโรคประเทศไทย

กองวัณโรค กรมควบคุมโรค

สรุปแนวทางวัณโรคประเทศไทยฉบับล่าสุด สำหรับผู้ใหญ่ (อายุ > 15 ปี)

รวม 5 เอกสารหลักไว้ในที่เดียว พร้อมป้ายกำกับแหล่งที่มาทุกหัวข้อ

ใหม่ พ.ย. 2568การตรวจวินิจฉัยวัณโรคและวัณโรคดื้อยาMolecular first + DST (INH + RIF) 100% ทุกราย · เก็บเสมหะ 2 กระปุกเมื่อดื้อยา

ใหม่ 2568TPT ในผู้ใหญ่ที่ติดเชื้อเอชไอวีแยก 3 กรณี · 1HP/3HP ตามน้ำหนัก · สัมผัส MDR พิจารณา Lfx 6 เดือน

2566สูตรยา BPaLM / BPaLMDR/RR-TB 6 เดือน, อายุ ≥ 14 ปี · ติดตามด้วย aDSM

2566CPG วัณโรคระยะแฝง (TPT)3HP/1HP/3HR/4R/6–9H · ขนาดยาตามอายุและน้ำหนัก

2564แนวทางการควบคุมวัณโรค (NTP)2HRZE/4HR · ADR/DILI · กลุ่มพิเศษ · การขาดยา · ผลการรักษา

🏷️ ป้ายแหล่งที่มา

NTP 2564 แนวทางการควบคุมวัณโรคประเทศไทย พ.ศ. 2564 Dx 2568 แนวทางการตรวจวินิจฉัยวัณโรคและวัณโรคดื้อยา (ฉบับปรับปรุง 2568) TPT 2566 แนวทางเวชปฏิบัติวัณโรคระยะแฝง 2566 HIV-TPT 2568 แนวทางคัดกรองและรักษาวัณโรคระยะแฝงในผู้ใหญ่ที่ติดเชื้อเอชไอวี 2568 BPaLM แนวทางการรักษาด้วยสูตรยา BPaLM/BPaL กองวัณโรค WHO ข้อมูลเสริมจาก WHO ที่ไม่ได้อยู่ในแนวทางไทย

⚡ Key numbers ที่ควรจำ

หัวข้อ	สาระสำคัญ	ที่มา
การวินิจฉัย	ตรวจ molecular เป็นลำดับแรกในผู้สงสัยวัณโรคหรือ CXR ผิดปกติ + DST INH และ RIF ทุกราย	Dx 2568
ขึ้นทะเบียน NTIP	ภายใน 7 วัน · XDR-TB แจ้งภายใน 3 ชม. สอบสวนภายใน 12 ชม.	Dx 2568
สูตรผู้ป่วยใหม่ (ไวต่อยา)	2HRZE / 4HR (6 เดือน)	NTP 2564
โพรงแผลใหญ่ / เสมหะบวกเดือน 2–3	ขยายระยะต่อเนื่องเป็น 7HR (รวม 9 เดือน) ถ้า DST ไม่ดื้อ	NTP 2564
TB meningitis	รักษา > 12 เดือน + prednisolone ทุกราย	NTP 2564
ยาต้านเอชไอวี	เริ่มภายใน 2 สัปดาห์ (ไม่เกิน 4) ไม่ขึ้นกับ CD4 · TBM เริ่ม 4–8 สัปดาห์	NTP 2564
DILI มีอาการ	AST/ALT > 3×ULN → หยุด H, R, Z	NTP 2564
DILI ไม่มีอาการ	AST/ALT > 5×ULN → หยุด H, R, Z · TB > 3 มก./ดล. → หยุด R	NTP 2564
Re-challenge	เมื่อ AST/ALT < 2×ULN และ TB < 1.5 · H → R → Z ห่างกัน 1 สัปดาห์ ขนาดเต็ม	NTP 2564
ไตวาย CrCl < 30 / HD	E 15–20 และ Z 20–30 มก./กก. สัปดาห์ละ 3 ครั้ง · H, R ไม่ปรับ	NTP 2564
ขาดยาระยะเข้มข้น	< 14 วัน ให้ต่อ · ≥ 14 วัน เริ่มใหม่	NTP 2564
ขาดยาระยะต่อเนื่อง	ได้ยา ≥ 80% ให้ต่อ · < 80% และขาด ≥ 3 เดือน เริ่มใหม่	NTP 2564
Lost to follow-up	ขาดยาติดต่อกัน ≥ 2 เดือน (TPT: 3HP/3HR/4R ≥ 4 สัปดาห์, 1HP ≥ 10 วัน, 6H ≥ 8 สัปดาห์)	NTP 2564 TPT 2566
MDR/RR-TB ไวต่อ FQ	BPaLM 6 เดือน (อายุ ≥ 14 ปี)	BPaLM
Pre-XDR (ดื้อ FQ)	BPaL 6 เดือน ขยายได้ถึง 9 เดือน	BPaLM
3HP ผู้ใหญ่	INH 15 มก./กก. (สูงสุด 900) + RPT 750 (< 50 กก.) / 900 (≥ 50 กก.) สัปดาห์ละครั้ง × 12	TPT 2566
1HP (อายุ ≥ 13 ปี)	INH 300 + RPT 300/450/600 (< 35 / 35–45 / > 45 กก.) ทุกวัน × 28	TPT 2566
สัมผัส Hr-TB	4R (rifampicin 10 มก./กก. ไม่เกิน 600) 4 เดือน	TPT 2566

📋 ประเภทผู้ป่วย (การขึ้นทะเบียน)

New – ไม่เคยรักษาหรือรักษา < 1 เดือน และไม่เคยขึ้นทะเบียน NTIP
Relapse – เคยรักษาหาย/ครบ แล้วกลับเป็นซ้ำ
Treatment after failure (TAF) – ผลการรักษาครั้งล่าสุดล้มเหลว
Treatment after LTFU (TALF) – ขาดการรักษา ≥ 2 เดือนติดต่อกัน แล้วกลับมารักษา
Transfer in / Others – เช่น ได้ยาจากเอกชน ≥ 1 เดือนโดยไม่ขึ้นทะเบียน หรือไม่ทราบประวัติ

ผู้ป่วย R, TAF, TALF และ O = ผู้ป่วยเคยรักษา (retreatment) NTP 2564

🧬 ชนิดของวัณโรคดื้อยา

Hr-TB – ดื้อ isoniazid แต่ไวต่อ rifampicin
RR-TB – ดื้อ R จาก genotypic test โดยยังไม่ทราบการดื้อยาอื่น
MDR-TB – ดื้อทั้ง H และ R
Pre-XDR-TB – MDR/RR + ดื้อ fluoroquinolone (Lfx, Mfx)
XDR-TB – Pre-XDR + ดื้อยากลุ่ม A (Bdq หรือ Lzd) อย่างน้อย 1 ขนาน

นิยาม WHO 2021 ตาม NTP 2564 · พ.ร.บ.โรคติดต่อ 2558 ยังใช้นิยาม XDR แบบเดิม (FQ + SLI)

🧮 คำนวณสูตรยาวัณโรคไวต่อยา (DS-TB) NTP 2564

สำหรับผู้ใหญ่อายุ > 15 ปี · ข้อมูลคำนวณในเบราว์เซอร์ ไม่มีการส่งออก

น้ำหนักก่อนเริ่มรักษา (กก.) ชนิด / ตำแหน่งของวัณโรค การทำงานของไต โรคตับ รูปแบบยา

สถานะเพิ่มเติม

ติดเชื้อเอชไอวี ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร เสี่ยงตับอักเสบ (อายุ > 60, สุรา, HBV/HCV, ทุพโภชนาการ) สูงอายุ / มีโรคตาเดิม

📊 ตารางที่ 5.1 ขนาดยาสำหรับผู้ใหญ่ (อายุ > 15 ปี) NTP 2564

น้ำหนัก (กก.)	H (มก.) 4–6 มก./กก.	R (มก.) 8–12 มก./กก.	Z (มก.) 20–30 มก./กก.	E (มก.) 15–20 มก./กก.
35*–49	300	450	1,000	800
50–69	300	600	1,500	1,000
≥ 70*	300	600	2,000	1,200

* น้ำหนัก < 35 หรือ > 70 กก. ให้คำนวณตามน้ำหนักตัว · H ปรับได้ตาม NAT2 genotype · แนะนำ FDC เพื่อป้องกันการเลือกกินยาบางขนาน

⏱️ ระยะเวลารักษาวัณโรคนอกปอด (ตาราง 5.5)

ตำแหน่ง	อย่างน้อย (เดือน)
ต่อมน้ำเหลือง	6
เยื่อหุ้มปอด	6
เยื่อหุ้มหัวใจ	6
เยื่อหุ้มสมอง / Tuberculoma	> 12
กระดูกและข้อ	9–12
ระบบทางเดินปัสสาวะ	6
ชนิดแพร่กระจาย	ตามอวัยวะเด่น

💊 Corticosteroid ในวัณโรคนอกปอด (ตาราง 5.6)

ตำแหน่ง	Corticosteroid
ต่อมน้ำเหลือง / เยื่อหุ้มปอด	ไม่แนะนำ
เยื่อหุ้มหัวใจ	แนะนำบางราย
เยื่อหุ้มสมอง	แนะนำทุกราย
กระดูกและข้อ / ทางเดินปัสสาวะ	ไม่แนะนำ

Prednisolone 40–60 มก./วัน 2–4 สัปดาห์ → 30 มก./วัน 2 สัปดาห์ → 15 มก./วัน 2 สัปดาห์ → 5 มก./วัน 1–2 สัปดาห์ (เริ่มตั้งแต่สัปดาห์แรกของการรักษา)

📝 ข้อควรรู้อื่นๆ

วัณโรคนอกปอด: วินิจฉัยจากสิ่งส่งตรวจ (culture, พยาธิวิทยา) · ไม่แนะนำใช้ TST ช่วยวินิจฉัย NTP 2564
ADA ที่น่าเชื่อถือ: เยื่อหุ้มปอด/หัวใจ 40–45 U/L · เยื่อหุ้มสมอง > 20 U/L (ขึ้นกับ cut-off ของแต่ละแล็บ) NTP 2564
TBM ที่เกิด obstructive hydrocephalus → ปรึกษาประสาทศัลยแพทย์ · Spinal TB ผ่าตัดเมื่อไม่ตอบสนองต่อยา, cord compression ที่มี neurological deficit คงอยู่/กลับเป็นซ้ำ, หรือกระดูกสันหลังไม่มั่นคง
WHO สูตร 4 เดือน 2HPMZ/2HPM (rifapentine + moxifloxacin) สำหรับอายุ ≥ 12 ปี ยังไม่อยู่ในแนวทางไทย

ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2568 · 14 พ.ย. 2568

แนวทางการตรวจวินิจฉัยวัณโรคและวัณโรคดื้อยาประเทศไทย

ปรับตามคำแนะนำ WHO ใช้ Molecular First Approach เพื่อหาเชื้อและการดื้อยาได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง

🧪 หลักการที่ 1: Molecular firstXpert MTB/RIF, TB-LAMP หรือ molecular อื่นๆ เป็นการตรวจลำดับแรก ในผู้ที่มีอาการสงสัยวัณโรคหรือ CXR ผิดปกติเข้าได้กับวัณโรค

💯 หลักการที่ 2: DST ทุกรายทดสอบความไวต่อยา ทั้ง Rifampicin และ Isoniazid ในผู้ป่วยทุกรายที่แพทย์วินิจฉัยเป็นวัณโรค

🧭 ตัวอย่างแนวทางการตรวจ Dx 2568

การตรวจแรก	ผล	ตรวจต่อ
Molecular first (TB-LAMP)	MTB Detected	ตรวจดื้อยา RIF (PCR: RIF) → ตรวจดื้อยา INH (PCR: INH)
Molecular first (TB-LAMP)	MTB Detected	ตรวจดื้อยา RIF + INH พร้อมกัน (PCR: RIF + INH)
Molecular first + RIF (เช่น Xpert)	MTB Detected + ทราบผล R	ตรวจดื้อยา INH (PCR: INH)
Molecular first + RIF + INH	ทราบผล MTB และผลดื้อยา RIF + INH พร้อมกัน

🔀 แผนภูมิการตรวจวินิจฉัย (โต้ตอบได้) Dx 2568

ผู้ที่มีอาการสงสัยวัณโรค หรือ มีผล CXR ผิดปกติเข้าได้กับวัณโรค
อาจพิจารณาส่งตรวจ AFB ร่วมได้

↓

ส่งเสมหะตรวจ molecular testing · กรณี MTB Detected ตรวจความไวต่อยา H และ R ทุกราย

↓ เลือกผล DST

🔬 การแปลผล Xpert MTB/RIF มาตรฐานทั่วไป

✅

MTB DETECTED, RIF Resistance NOT DETECTED – เริ่มสูตรไวต่อยา และต้องตรวจ INH ต่อตามแนวทาง 2568

⛔

MTB DETECTED, RIF Resistance DETECTED – RR-TB → เก็บเสมหะ 2 กระปุก ส่ง SLD PCR + culture · แจ้ง SRRT ถ้าเป็น primary RR/MDR

❓

RIF Resistance INDETERMINATE – มักเกิดเมื่อเชื้อน้อย → ส่งเสมหะตรวจซ้ำ

ℹ️

MTB NOT DETECTED – ไม่ตัดวัณโรคออกถ้าสงสัยทางคลินิกสูง → culture, ประเมิน CXR ซ้ำ, หาวัณโรคนอกปอด

🔎 การรายงานผล AFB smear WHO/IUATLD

รายงาน	จำนวน AFB (1,000×)
Negative	ไม่พบใน 100 fields
Scanty	1–9 ตัว / 100 fields (รายงานจำนวนจริง)
1+	10–99 ตัว / 100 fields
2+	1–10 ตัว / field (อ่าน ≥ 50 fields)
3+	> 10 ตัว / field (อ่าน ≥ 20 fields)

🫀 เกณฑ์วินิจฉัยวัณโรคนอกปอด NTP 2564

คลินิกและแล็บเข้าได้ เช่น pleural effusion ชนิด exudate lymphocyte เด่น + ADA สูง หรือ AFB smear สิ่งส่งตรวจบวก หรือ
พยาธิวิทยาเข้าได้กับวัณโรค หรือ
เพาะเชื้อวัณโรคจากสิ่งส่งตรวจบวก

ผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่มีอาการสงสัยวัณโรค (ยกเว้น CNS) พิจารณา urine LF-LAM

🧪 ประเมินตับอักเสบจากยา (DILI) NTP 2564

AST (U/L) ALT (U/L) ULN ของแล็บ (U/L) Total bilirubin (มก./ดล.)

มีอาการ (คลื่นไส้/อาเจียน/เบื่ออาหาร/ตาเหลือง) Fulminant hepatitis / ซึม สับสน

🔄 Re-challenge หลัง DILI NTP 2564

เกณฑ์เริ่ม: AST/ALT < 2×ULN และ total bilirubin < 1.5 มก./ดล. · ถ้าเป็น fulminant hepatitis ห้ามใช้ยากลุ่มนี้อีก

สัปดาห์ที่ 1: H ขนาดปกติ → ตรวจ AST/ALT, TB ภายใน 1 สัปดาห์

สัปดาห์ที่ 2: เพิ่ม R ขนาดปกติ → ตรวจภายใน 1 สัปดาห์

สัปดาห์ที่ 3: เพิ่ม Z ขนาดปกติ → ตรวจภายใน 1 สัปดาห์

⛔

ถ้าค่าตับกลับสูงขึ้นตามเกณฑ์ระหว่าง re-challenge ให้หยุดยาตัวนั้นและห้ามใช้อีก · พิจารณาส่ง NAT2 genotype เพื่อปรับขนาด H

🛡️ สูตรยาระหว่างพักตับ NTP 2564

เมื่อหยุด H, R, Z อาจพิจารณาให้ E + Lfx + Am ไปก่อนจนตับฟื้นตัว แล้ว re-challenge H, R เป็นอย่างน้อย

น้ำหนัก (กก.) ไต สถานะ

📋 ตารางที่ 5.2 อาการไม่พึงประสงค์จากยาแนวที่หนึ่ง NTP 2564

อาการ	ยาที่เป็นสาเหตุ	การจัดการ
อาการรุนแรง → หยุดยาที่อาจเป็นสาเหตุ และส่งปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
ผื่นคัน / ผื่นที่ไม่คัน	H, R, Z	หยุดยารักษาวัณโรค
ดีซ่าน (ไม่พบสาเหตุอื่น), ตับอักเสบ	H, Z, R	หยุดยารักษาวัณโรค
สับสน (ร่วมกับตับอักเสบให้สงสัยยา)	เกือบทุกตัว	หยุดยารักษาวัณโรค
การมองเห็นบกพร่อง	E	หยุด ethambutol
ช็อก, purpura, ไตวายเฉียบพลัน	R	หยุด rifampicin
อาการไม่รุนแรง → ให้ยาต่อได้ ตรวจสอบขนาดยา
เบื่ออาหาร คลื่นไส้ ปวดท้อง	Z, R, H	กินยากับอาหารปริมาณน้อยหรือก่อนนอน กลืนช้าๆ จิบน้ำ · ถ้าแย่ลง (อาเจียนพุ่ง/มีเลือด) ถือเป็นรุนแรง
ปวดข้อ	Z	NSAID หรือ paracetamol
แสบ ชา เจ็บปลายมือปลายเท้า	H	Pyridoxine 50–75 มก./วัน
ง่วงนอน	H	กินยาก่อนนอน
ปัสสาวะสีส้มแดง	R	อธิบายผู้ป่วย ไม่เป็นอันตราย
อาการคล้ายไข้หวัดใหญ่	R	พิจารณาหยุดยาถ้าอาการรุนแรง

🌸 ผื่นแพ้ยา NTP 2564

คันไม่มีผื่น – antihistamine กินยาต่อได้ ค่อยๆ ดีขึ้นในหลายสัปดาห์
ผื่นคล้ายสิว ไม่มีอาการตามระบบ – ให้ยาต่อได้
Maculopapular rash หลายตำแหน่ง – หยุดยาทุกชนิด, antihistamine ± prednisolone 20–40 มก./วัน
ผื่นรุนแรง + รอยโรคเยื่อบุ – หยุดยาทุกชนิด รับไว้ใน รพ. prednisolone 40–60 มก./วัน แล้วค่อยๆ ลด ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

การให้ยาใหม่หลังผื่นหาย (กรณีไม่รุนแรงมาก)

เริ่ม H หรือ R → ต่อด้วย E → Z เป็นตัวสุดท้าย
เริ่ม 1/3–1/2 ของขนาดสูงสุด เพิ่มจนเต็มขนาดใน 2–3 วัน แล้วเริ่มตัวถัดไป
ผื่นขึ้นขณะได้ยาตัวใด หยุดตัวนั้น รอผื่นยุบ แล้วเริ่มตัวถัดไป ปรับสูตรให้เหมาะสม

👁️ Ethambutol & การตรวจตับ NTP 2564

ใช้ E 15 มก./กก./วัน ไม่เกิน 20 มก./กก./วัน
เฝ้าระวังพิเศษในผู้สูงอายุ โรคไต หรือได้ E > 2 เดือน · ถามการมองเห็นทุกครั้ง
มองเห็นผิดปกติ → หยุดยา ตรวจสายตาและตาบอดสี ปรึกษาจักษุแพทย์ · ไม่ดีขึ้นอาจเกิดจาก H พิจารณาหยุด H ด้วย

การตรวจค่าตับ

ก่อนรักษา: ตรวจในกลุ่มเสี่ยง – อายุ > 60, ดื่มสุรา, โรคตับ/ไวรัสตับอักเสบ, HIV, ทุพโภชนาการ, ตั้งครรภ์
ไม่มีความเสี่ยง: ตรวจ AST/ALT, TB เฉพาะเมื่อมีอาการสงสัย
มีความเสี่ยง: ตรวจทุก 1–2 สัปดาห์ในเดือนแรก แล้วตามความเหมาะสม
คลื่นไส้/อาเจียน: เจาะตรวจค่าตับทุกราย

🧭 ใครควรได้ TPT? – ตัวช่วยตัดสินใจ TPT 2566 HIV-TPT 2568

ทุกกรณีต้องแยกวัณโรคระยะแสดงอาการออกก่อน: ซักประวัติอาการ ตรวจร่างกาย ถ่ายภาพรังสีทรวงอก

กลุ่ม อายุ (ปี) ผลตรวจการติดเชื้อ TST (มม.) ภูมิคุ้มกัน (สำหรับแปลผล TST)

เคยป่วยเป็นวัณโรค เคยได้ TPT ครบแล้ว

💊 คำนวณขนาดยา TPT TPT 2566

อายุ (ปี) น้ำหนัก (กก.) ผู้ป่วยต้นตอ (index case) ยาต้านเอชไอวี (ถ้ามี)

ตั้งครรภ์ ปลูกถ่ายอวัยวะ ได้ cyclosporine/tacrolimus/sirolimus/everolimus ตับอักเสบอยู่ / AST-ALT > 3×ULN มี peripheral neuropathy

📊 ขนาดยารักษาวัณโรคระยะแฝง TPT 2566

สูตร	อายุ 2–14 ปี	อายุ > 14 ปี
3HP สัปดาห์ละครั้ง × 12	INH: 10–15 กก. 300 · 16–23 กก. 500 · 24–30 กก. 600 · > 30 กก. 700 มก. RPT: 10–15 กก. 300 · 16–23 กก. 450 · 24–30 กก. 600 · > 30 กก. 750 มก.	INH 15 มก./กก. ปัดขึ้นเต็ม 100 มก. (สูงสุด 900) RPT < 50 กก. 750 มก. · ≥ 50 กก. 900 มก.
1HP ทุกวัน × 28	อายุ ≥ 13 ปี: INH 300 มก. + RPT < 35 กก. 300 · 35–45 กก. 450 · > 45 กก. 600 มก.
3HR ทุกวัน × 3 เดือน	< 10 ปี: H 10 (7–15) + R 15 (10–20) มก./กก.	≥ 10 ปี: H 5 มก./กก. (สูงสุด 300) + R 10 มก./กก. (สูงสุด 600)
4R ทุกวัน × 4 เดือน	< 10 ปี: R 15 (10–20) มก./กก.	≥ 10 ปี: R 10 มก./กก. (สูงสุด 600)
6–9H ทุกวัน	< 10 ปี: H 10 (7–15) มก./กก.	≥ 10 ปี: H 5 มก./กก. (สูงสุด 300)

ทุกสูตรให้ pyridoxine 25–50 มก./วัน · ในไทยพบผลข้างเคียงสูงขึ้นในผู้ใหญ่น้ำหนักน้อยเมื่อใช้ 900/900 ทุกราย จึงใช้ขนาดตามน้ำหนัก · HIV-TPT 2568 RPT ใน 3HP: 25–32 กก. 600 · 32.1–49.9 กก. 750 · ≥ 50 กก. 900 มก.

👶 สูตรแนะนำในเด็ก TPT 2566

กลุ่ม	สูตรแนะนำ	ทางเลือก
< 2 ปี ไม่ติด HIV	3HR หรือ 6–9H	4R
> 2 ปี ไม่ติด HIV	3HR หรือ 3HP หรือ 4R	6–9H
< 13 ปี ติด HIV	6–9H	3HR หรือ 3HP (ถ้าใช้ EFV)
> 13 ปี ติด HIV	3HP (TDF, EFV, DTG, RAL)	1HP (TDF, EFV, DTG, RAL) หรือ 6–9H

🧬 สัมผัสผู้ป่วยวัณโรคดื้อยา

ดื้อ INH (Hr-TB) → 4R: ผู้ใหญ่ R 10 มก./กก., เด็ก 10–15 มก./กก. (ไม่เกิน 600) 4 เดือน TPT 2566
RR-TB ที่ไวต่อ INH → 6–9H (เด็ก, ผู้ติด HIV) TPT 2566
MDR/RR/pre-XDR/XDR ผู้ใหญ่ → ผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่ไม่แนะนำ TPT ติดตามทุก 6 เดือนนาน 2 ปี TPT 2566
MDR/RR ในเด็ก → ประเมินความเสี่ยง ผลความไว H/R/FQ ของต้นตอ + IGRA/TST ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
ผู้ติด HIV สัมผัส MDR/RR → ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อให้ Levofloxacin 6 เดือน HIV-TPT 2568

💉 ปฏิกิริยากับยาต้านเอชไอวี TPT 2566

ยา TPT	ยาต้านไวรัส	การแก้ไข
Rifapentine	TAF	ใช้ TDF หรือ abacavir แทน
	NVP, RPV	เปลี่ยนเป็น EFV หรือ DTG
	DTG	3HP ไม่ต้องปรับ · 1HP ให้ DTG 50 มก. วันละ 2 ครั้ง ติดตาม VL
	PIs ทุกตัว	เปลี่ยนเป็นสูตร DTG
Rifampicin	TAF	ใช้ TDF หรือ abacavir แทน
	RPV	เปลี่ยนเป็น EFV
	DTG	DTG 50 มก. วันละ 2 ครั้ง ติดตาม VL
	PIs ทุกตัว	เปลี่ยนเป็นสูตร DTG

HIV-TPT 2568 3HR ร่วมกับ DTG ให้ DTG 50 มก. วันละ 2 ครั้ง · 1HP/3HP ใช้กับ EFV, RAL, DTG ได้โดยไม่ต้องปรับ

📅 การติดตามระหว่าง TPT TPT 2566

ติดตามใน 2–4 สัปดาห์แรกเพื่อดูผลข้างเคียง
ไม่ต้องตรวจค่าตับทุกราย ตรวจก่อนเริ่มเฉพาะโรคตับเรื้อรัง, SLE, HIV, ตั้งครรภ์ และตรวจระหว่างรักษาเมื่อมีอาการ
หยุด INH เมื่อ ALT > 3×ULN ร่วมกับอาการ หรือ > 5×ULN โดยไม่มีอาการ
สัมผัสไม่นาน: พิจารณา CXR ซ้ำหลังเริ่มยา 2–3 เดือน · จบ TPT แล้วไม่ต้อง CXR ถ้าไม่มีข้อบ่งชี้
ผู้สัมผัสที่ไม่ติดเชื้อ: ติดตามทุก 3–6 เดือนนาน 1–2 ปี · ไม่ให้ TPT ติดตาม CXR ทุก 6 เดือนจนครบ 2 ปี
Peripheral neuropathy จาก INH → ไม่ต้องหยุดยา ให้ B6 100–200 มก./วัน
ข้อห้าม: ตับอักเสบอยู่ (เฉียบพลัน/เรื้อรัง), neuropathy (เลี่ยงสูตรที่มี INH), แพ้ยา · การตั้งครรภ์ไม่ใช่ข้อห้าม (แต่ไม่ใช้ rifapentine)

✅ ตรวจเกณฑ์ BPaLM / BPaL BPaLM

อายุ (ปี) ผลดื้อยา น้ำหนัก (กก.) QTcF (ms) Hb (ก./ดล.) เกล็ดเลือด (/มม³) ส่วนสูง (ซม.) – คำนวณ BMI

วัณโรค CNS / กระดูกและข้อ / miliary ตั้งครรภ์ / ให้นมบุตร เคยได้ยาในสูตรหรือ delamanid > 4 สัปดาห์ แพ้ยา / ADR รุนแรงจากยาในสูตร AST/ALT ≥ 3×ULN ปลายประสาทอักเสบรุนแรง ประวัติหัวใจเต้นผิดจังหวะ

BPaLM regimen – 6 เดือน

Bedaquiline + Pretomanid + Linezolid + Moxifloxacin

เกณฑ์คัดเข้า

ผู้ป่วยวัณโรคดื้อยา MDR/RR-TB
วัณโรคปอดหรือนอกปอด ยกเว้น CNS, osteoarticular, disseminated (miliary)
อายุ ≥ 14 ปี
ผู้ติดเชื้อ HIV ใช้ได้

เกณฑ์คัดออก

หญิงมีครรภ์หรือให้นมบุตร
แพ้ยาหรือ ADR รุนแรงจากยาในสูตร
เคยได้ยาในสูตรหรือ delamanid > 4 สัปดาห์ (ต้องทดสอบความไวก่อน ถ้าดื้อหยุดสูตรนี้)
ดื้อ Mfx อย่างเดียว → ตัด Mfx ออกแล้วใช้ยาที่เหลือต่อได้

BPaL regimen – 6 เดือน (ขยายได้ถึง 9)

Bedaquiline + Pretomanid + Linezolid

เกณฑ์คัดเข้า

MDR/RR-TB ที่ดื้อต่อ FQs (Lfx, Mfx)
วัณโรคปอดหรือนอกปอด ยกเว้น CNS, osteoarticular, miliary
อายุ ≥ 14 ปี · HIV ใช้ได้

เกณฑ์คัดออก

หญิงมีครรภ์หรือให้นมบุตร · แพ้/ADR รุนแรงจากยาในสูตร
มีหลักฐานดื้อ Bdq, Lzd, Dlm หรือ Pa
เคยได้ยาในสูตร > 4 สัปดาห์ (ต้องทดสอบความไวก่อน)

💊 ขนาดยา BPaLM / BPaL BPaLM

ยา	BPaLM	BPaL	ขนาดยา
Bedaquiline (100 มก./เม็ด)	✓	✓	ทางเลือก 1: 400 มก. วันละครั้ง 2 สัปดาห์ → 200 มก. สัปดาห์ละ 3 ครั้ง ทางเลือก 2: 200 มก. วันละครั้ง 8 สัปดาห์ → 100 มก. วันละครั้ง
Pretomanid (200 มก./เม็ด)	✓	✓	200 มก. วันละครั้ง
Linezolid (600 มก./เม็ด)	✓	✓	600 มก. วันละครั้ง
Moxifloxacin (400 มก./เม็ด)	✓	✗	400 มก. วันละครั้ง

ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญวัณโรคดื้อยาก่อนใช้ ในผู้ที่ Hb < 8 ก./ดล., เกล็ดเลือด < 75,000/มม³, BMI < 17 (ติดตามใกล้ชิด), AST/ALT ≥ 3×ULN, ปลายประสาทอักเสบรุนแรง, ประวัติหัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือ baseline QTcF > 450 ms

⚠️ อาการไม่พึงประสงค์ BPaLM

Bedaquiline	QT prolong, พิษต่อตับ, คลื่นไส้อาเจียน
Pretomanid	พิษต่อตับ, ปลายประสาทอักเสบ, ซีด, ระคายเคืองกระเพาะ
Linezolid	ซีด, optic neuritis, ปลายประสาทอักเสบ
Moxifloxacin	เอ็นร้อยหวายอักเสบ, ระคายเคืองกระเพาะ, คลื่นไส้อาเจียน, QT prolong

📋 ยาดื้อยาขนานเดียว / หลายขนาน (ตาราง 6.2) NTP 2564

ดื้อ	สูตร	ระยะ
H	6RZE-FQ (ไม่ดื้อ FQ) · 6RZE (ดื้อ/ไม่แน่ใจ FQ)	6 ด.
Z	2HRE/7HR	9 ด.
E	2HRZ/4HR	6 ด.
H + Z	9–12 RE-FQ	9–12 ด.
H + E	6–9 RZ-FQ	6–9 ด.
H + E + Z	2–3 AG-R-FQ-Eto / 10 R-FQ-Eto	12 ด.
R (mono)	ใช้สูตร MDR	–

🩺 การตรวจประเมินพื้นฐานและติดตาม BPaLM/BPaL BPaLM

การดำเนินการ	เดือน 0	สัปดาห์ 2	ทุกเดือน	สิ้นสุดรักษา	หลังจบ 6, 12 ด.
อาการทางคลินิก + สุขภาพจิต	✓	✓	✓	✓	✓
น้ำหนัก / BMI	✓	✓	✓	✓	✓
ปลายประสาทอักเสบ, สายตา, ตาบอดสี	✓	✓	✓	✓
การกินยา + ADR	✓	✓	✓	✓	✓
ประเมินผลการรักษา				✓	✓
Molecular test วินิจฉัยดื้อยา	✓
Sputum smear + culture	✓		✓	✓	✓
DST	✓	เมื่อเสมหะบวกหรือเพาะเชื้อขึ้น
CXR	✓			✓	✓
EKG	✓	✓	✓	✓
CBC, LFT	✓	✓	✓	✓
Electrolyte, BUN/Cr, FBS/HbA1c	✓	เมื่อมีข้อบ่งชี้
HIV	✓
การตั้งครรภ์	✓	เมื่อมีข้อบ่งชี้

ติดตามด้วยระบบ active TB drug-safety monitoring and management (aDSM) รายงานกองวัณโรคอย่างน้อยเดือนละครั้งตลอดการรักษา · กองวัณโรค โทร 02 212 2279

📚 สูตรทางเลือกเมื่อใช้ BPaLM/BPaL ไม่ได้ NTP 2564

สูตรระยะสั้นชนิดกินที่มี Bdq (9–11 เดือน)

4–6 Bdq(6 ด.)-Lfx(Mfx)-Pto(Eto)-Cfz-Z-E-H^high-dose / 5 Lfx(Mfx)-Cfz-Z-E – สำหรับ MDR/RR ไวต่อ FQ, ไม่เคยได้ยาแนวสองในสูตร > 1 เดือน, ไม่เป็นวัณโรคนอกปอดรุนแรงหรือรอยโรคมาก, ไม่ตั้งครรภ์, อายุ ≥ 6 ปี · ไม่ใช้เมื่อ QTcF > 450 (ชาย) / > 470 (หญิง) หรือ AST/ALT > 5×ULN

สูตรระยะยาว (Individualized longer regimen ≥ 18 เดือน)

กลุ่ม A (ใช้ทั้ง 3): Lfx หรือ Mfx, Bedaquiline, Linezolid
กลุ่ม B (เพิ่ม 1–2): Clofazimine, Cycloserine/Terizidone
กลุ่ม C (เพิ่มจนครบ): E, Delamanid, Z, Imipenem-cilastatin/Meropenem (+clavulanate), Amikacin (Streptomycin), Eto/Pto, PAS
ระยะเข้มข้นอย่างน้อย 4 ขนาน · ระยะต่อเนื่องอย่างน้อย 3 ขนาน · 15–17 เดือนหลัง culture conversion · ห้ามใช้ kanamycin และ capreomycin
ต้องปรึกษาคณะผู้เชี่ยวชาญวัณโรคดื้อยาระดับเขตและที่ปรึกษาระดับประเทศก่อน

🎗️ วัณโรคในผู้ติดเชื้อเอชไอวี NTP 2564

ตาราง 5.7 เวลาเริ่มยาต้านเอชไอวีหลังเริ่มยาวัณโรค

ลักษณะวัณโรค	เริ่ม ARV
ทุกชนิด ยกเว้นเยื่อหุ้มสมอง	ภายใน 2 สัปดาห์ อย่างช้าไม่เกิน 4 สัปดาห์
เยื่อหุ้มสมอง	หลังรักษาวัณโรค ≥ 4 สัปดาห์ อย่างช้าไม่เกิน 8 สัปดาห์

พิจารณาตามลักษณะวัณโรค โดยไม่ต้องคำนึงถึง CD4 · หญิงตั้งครรภ์เริ่มเร็วที่สุด

ตาราง 5.8 ยาต้านเอชไอวีร่วมกับ Rifampicin

ไม่แนะนำ	TAF · NVP, ETR, RPV · PIs ทุกตัว · EVG
ต้องปรับขนาด	DTG (50 มก. วันละ 2 ครั้ง), RAL, MVC
ใช้ได้	EFV 600 มก. ขนาดปกติ

ให้ co-trimoxazole (CPT) โดยเฉพาะ CD4 < 200, ไม่ทราบ CD4 หรือยังไม่ได้ ARV
สงสัยวัณโรค (ยกเว้น CNS) พิจารณา urine LAM · ผลลบ: เริ่ม ARV แบบเร่งด่วน/same-day ระหว่างรอผลยืนยัน · ผลบวก: รักษาวัณโรคก่อนแล้วเริ่ม ARV ตามตาราง
HIV-TPT 2568 ผู้ที่กินยาต้านเอชไอวีอยู่ ให้เริ่มยาต้านวัณโรคได้ทันที ไม่ต้องหยุดยาต้านเอชไอวี

🫘 โรคไต (ตาราง 5.9) NTP 2564

CrCl < 30 มล./นาที หรือฟอกเลือด

ยา	ปรับ	ขนาดที่แนะนำ
H	ไม่ปรับ	เหมือนเดิม
R	ไม่ปรับ	เหมือนเดิม
E	ปรับ	15–20 มก./กก. 3 วัน/สัปดาห์
Z	ปรับ	20–30 มก./กก. 3 วัน/สัปดาห์

WHO ผู้ฟอกเลือดให้ E, Z หลังฟอกเลือด · TPT 2566 INH, RIF, RPT ใช้ในไตวายได้โดยไม่ปรับ ให้ B6 ร่วม

🟤 โรคตับ (5.4.3) NTP 2564

โรคตับเรื้อรัง + ALT > 3×ULN เลือกสูตรพิษต่อตับน้อยลงตามความรุนแรง

ยาพิษต่อตับ 2 ชนิด	2HRE / 7HR 6–9 RZE
ยาพิษต่อตับ 1 ชนิด	2 AmHE / 16 HE 12–18 HE + Lfx

นัดดูอาการทุก 1 สัปดาห์ใน 2–3 สัปดาห์แรก และทุก 2 สัปดาห์ใน 2 เดือนแรก · มีอาการสงสัยตับอักเสบต้องตรวจเลือดทันที

🤰 หญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร (5.4.4) NTP 2564

ให้สูตรมาตรฐานได้ตามปกติ คำนวณขนาดยาตามน้ำหนักก่อนตั้งครรภ์
ได้ H ให้ pyridoxine 50–100 มก./วัน
ให้นมบุตรได้ตามปกติ · ถ้ายังไอมากและเสมหะบวก อาจบีบน้ำนมใส่ขวดแทน
หลีกเลี่ยง aminoglycosides (พิษต่อหูทารก) ทั้งตั้งครรภ์และให้นมบุตร
หลีกเลี่ยง fluoroquinolones ถ้าจำเป็นต้องปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
BPaLM/BPaL ไม่ใช้ในหญิงตั้งครรภ์/ให้นมบุตร BPaLM · TPT: ไม่ใช้ rifapentine, ผู้ติด HIV เริ่มหลังไตรมาสแรก TPT 2566

Treatment after interruption

การให้ยาในผู้ป่วยวัณโรคที่ขาดยา / หยุดยา

ครอบคลุมวัณโรคไวต่อยา, วัณโรคระยะแฝง (TPT) และวัณโรคดื้อยา พร้อมตัวช่วยตัดสินใจ

1️⃣ ประเมินก่อนอาการ, CXR, เสมหะ เทียบกับก่อนขาดยา และหาสาเหตุที่ขาดยา

2️⃣ ส่งตรวจMolecular, เพาะเชื้อ, DST ก่อนพิจารณารักษาใหม่ เพื่อค้นหาวัณโรคดื้อยา

3️⃣ ตัดสินใจให้ยาต่อหรือเริ่มใหม่ ตามระยะที่ขาดยา จำนวนวันที่ขาด และปริมาณยาที่ได้รับแล้ว

4️⃣ ป้องกันซ้ำรักษาภายใต้ DOT/VOT ทุกราย แก้ปัญหาที่ทำให้ขาดยา

✅ เงื่อนไขก่อนใช้แผนภูมิ 5.1 NTP 2564

พิจารณาให้ยาต่อตามแผนภูมิเฉพาะผู้ป่วยที่มีครบทุกข้อ:

ไม่มีลักษณะทางคลินิกที่แย่ลง
ภาพรังสีทรวงอกไม่มีการเปลี่ยนแปลง
ตรวจเสมหะไม่พบเชื้อ หรือพบปริมาณเชื้อไม่มากขึ้นกว่าเดิม

ถ้าไม่ครบ (อาการ/CXR แย่ลง หรือเชื้อมากขึ้น) ให้สงสัยวัณโรคดื้อยาหรือรักษาล้มเหลว ส่ง molecular + culture + DST และปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเป็นรายๆ

คำแนะนำ treatment after interruption

ส่งเสมหะตรวจทางอณูชีววิทยา เพาะเชื้อ และทดสอบความไวต่อยา ก่อนพิจารณารักษาใหม่
ผู้ที่ขาดยาโดยไม่มีเหตุอันควร ต้องหาวิธีแก้ปัญหาที่ทำให้ขาดยา และรักษาภายใต้ DOT ทุกราย
มีข้อสงสัยหรือตัดสินใจไม่ได้ ให้ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเป็นรายๆ

🔀 แผนภูมิ 5.1 การพิจารณารักษาหลังขาดยา NTP 2564

ขาดยาในระยะเข้มข้น

↓ ระยะเวลาที่ขาดยา

< 14 วัน

↓

ให้ยาต่อนับจนครบการรักษา · แต่ถ้าทำให้ได้ยาระยะเข้มข้นเกิน 3 เดือนนับจากเริ่มครั้งแรก ให้เริ่มนับการรักษาใหม่

≥ 14 วัน*

↓

เริ่มการรักษาใหม่

ขาดยาในระยะต่อเนื่อง

↓ นับยาระยะต่อเนื่องที่ได้รับแล้ว

≥ 80%

↓

ให้ยาต่อจนครบการรักษาตามความเหมาะสม

< 80%

↓ ระยะเวลาที่ขาดยา

< 3 เดือน → ให้ยาต่อจนครบ · แต่ถ้าจะครบนานกว่า 9 เดือน (นับจากเริ่มครั้งแรก) ให้เริ่มใหม่ตั้งแต่ระยะเข้มข้น + ส่ง AFB, culture, molecular

≥ 3 เดือน → เริ่มการรักษาใหม่ + ส่ง AFB, culture, molecular เพื่อยืนยันไม่มีวัณโรคดื้อยา

* ถ้าสงสัยภาวะดื้อยา ให้พิจารณาตรวจ AFB smear เพาะเลี้ยงเชื้อ และอณูชีววิทยาตามความเหมาะสม

🧮 ตัวช่วยตัดสินใจ: วัณโรคไวต่อยา (DS-TB) NTP 2564

สูตรยาเดิม (เดือน) ขาดยาในระยะ ได้ยาระยะเข้มข้นไปแล้ว (สัปดาห์) ได้ยาระยะต่อเนื่องไปแล้ว (เดือน) ขาดยาติดต่อกัน (วัน) นับจากเริ่มรักษาครั้งแรกถึงวันนี้ (เดือน)

อาการ/CXR แย่ลง หรือเชื้อมากขึ้น

🛡️ ขาดยาระหว่างรักษาวัณโรคระยะแฝง (TPT) TPT 2566

ต้องได้ยาอย่างน้อยร้อยละ 80 ของสูตรจึงป้องกันวัณโรคได้ · รักษาครบ = ครบตามกำหนด หรืออย่างน้อย 80–90% ของจำนวน dose ทั้งหมด

สูตร	ระยะเวลา	Dose ที่คาดหวัง	Dose ขั้นต่ำ	ขาดยาต่อเนื่อง = LTFU	ควรครบภายใน WHO
3HP	3 เดือน	12	11 (90%)	≥ 4 สัปดาห์	16 สัปดาห์
1HP	1 เดือน	28	23	≥ 10 วัน	6 สัปดาห์
3HR	3 เดือน	84	68	≥ 4 สัปดาห์	4 เดือน
4R	4 เดือน	120	96	≥ 4 สัปดาห์	6 เดือน
6H	6 เดือน	182	146	≥ 8 สัปดาห์	9 เดือน

สูตร TPT จำนวน dose ที่ได้รับแล้ว ขาดยาติดต่อกันล่าสุด (วัน) นับจากเริ่มยาถึงวันนี้ (สัปดาห์)

🧬 ขาดยาในวัณโรคดื้อยา

LTFU ระยะเข้มข้น: ไม่ได้เริ่มรักษา หรือขาดยาติดต่อกันนานเกิน 2 เดือน · LTFU สุดท้าย: ขาดยาติดต่อกันอย่างน้อย 2 เดือน NTP 2564
กลับมารักษาหลังขาดยา ≥ 2 เดือน ขึ้นทะเบียนเป็น MDR/RR/(pre)XDR-TB after loss to follow-up และส่ง DST ใหม่ก่อนเริ่มรักษา NTP 2564
ขาดยาระหว่าง BPaLM/BPaL หรือสูตรดื้อยาอื่น → ปรึกษาคณะผู้เชี่ยวชาญวัณโรคดื้อยาระดับเขต และบันทึกใน aDSM · แนวทาง BPaLM ไม่ได้กำหนดเกณฑ์จำนวนวันไว้ BPaLM
ผู้ป่วยดื้อยาที่กินยาหลายมื้อต่อวัน ต้องมีพี่เลี้ยงสังเกตการกินยาต่อหน้าอย่างน้อย 1 มื้อ มื้ออื่นใช้ VOT หรือพี่เลี้ยงที่ผ่านการอบรม NTP 2564
ขาดยาหลายครั้งจนโอกาสรักษาสำเร็จน้อยมาก อาจพิจารณาหยุดการรักษาและดูแลแบบประคับประคองร่วมกับผู้ป่วยและญาติ NTP 2564

💊 เมื่อลืมกินยาเป็นครั้งคราว WHO / แนวปฏิบัติทั่วไป

ลืมกินยาในวันนั้น ให้กินทันทีที่นึกได้ภายในวันเดียวกัน ห้ามกินเบิ้ล 2 เท่าในวันถัดไป
นับจำนวน dose ที่ได้จริง dose ที่ขาดให้ชดเชยต่อท้ายจนครบจำนวน dose ของสูตร
3HP ลืม 1 สัปดาห์: กินทันทีเมื่อนึกได้ แล้วเว้นอย่างน้อย 72 ชม. ก่อน dose ถัดไป · ต้องได้ ≥ 11 dose ภายใน 16 สัปดาห์
บันทึกการกินยาทุกมื้อในสมุดหรือระบบ DOT และแจ้งพี่เลี้ยงทุกครั้งที่ขาดยา

หัวข้อนี้ไม่ได้อยู่ในแนวทางไทย ใช้ประกอบการตัดสินใจร่วมกับแพทย์

🤝 ป้องกันการขาดยา: การดูแลโดยผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง NTP 2564

DOT (Directly Observed Treatment)

ผู้ป่วยวัณโรคและวัณโรคดื้อยาทุกรายควรมีพี่เลี้ยง (DOT observer) ดูแลให้กลืนยาครบทุกมื้อ ทุกเม็ด ทุกขนาน
พี่เลี้ยงเจ้าหน้าที่: ผู้ป่วยใกล้หน่วยบริการมากินยาที่หน่วยบริการ · สูงอายุ/ติดเตียง ไปดูแลที่บ้าน
พี่เลี้ยงไม่ใช่เจ้าหน้าที่ (อสม., ผู้นำชุมชน ฯลฯ) ต้องผ่านการอบรม · เจ้าหน้าที่ควรเยี่ยมบ้านโดยไม่บอกล่วงหน้า ตรวจสีปัสสาวะ ตรวจยาและการเก็บยา
หน้าที่พี่เลี้ยง: ตรวจจำนวนยา, ดูการกินทุกมื้อ, บันทึกทุกมื้อทุกวัน, ดูแลทุกมิติ, แจ้งทีมเมื่อมีปัญหา

VOT (Video Observed Treatment)

ใช้วิดีโอภาพเคลื่อนไหวเท่านั้น (ไม่ใช่ภาพนิ่ง) · แนะนำวิดีโอคอลแบบ real-time ก่อน
ถ้าบันทึกวิดีโอ ต้องบอกวันที่และเวลาที่กินยาชัดเจนทุกครั้ง · ใช้ร่วมกับ DOT ได้

ทีมสหสาขาวิชาชีพ

แพทย์ อธิบายความรุนแรงและระยะเวลารักษา
พยาบาล ประเมินปัญหาด้วยเทคนิค BATHE ให้สุขศึกษา ส่งต่อพี่เลี้ยง
เภสัชกร จัดยาเป็น daily package อธิบายว่ากินยาไม่ต่อเนื่องอาจทำให้ดื้อยา สอนการเก็บยา
นักโภชนาการ / นักสังคมสงเคราะห์ / นักจิตวิทยา ช่วยด้านโภชนาการ เศรษฐกิจ ลดความเครียดและการตีตรา

BATHE interview (5–10 นาที)

Background ข้อมูลทั่วไป อาชีพ รายได้ · Affect ความรู้สึก · Trouble ปัญหาที่พบ · Handling วางแผนแก้ปัญหา · Empathy แสดงความเห็นใจ

การสนับสนุนทางสังคม

สนับสนุนค่าครองชีพ คูปองอาหาร อาหารเสริม เพื่อให้ผู้ป่วยรักษาได้ต่อเนื่อง

📋 ตาราง 5.3 การตรวจเมื่อเริ่มและระหว่างการรักษา DS-TB NTP 2564

การตรวจ	ก่อนรักษา	ด.1	ด.2	ด.3	ด.4	ด.5	ด.6
อาการทางคลินิก	✓	✓	✓	✓	✓	✓	✓
ชั่งน้ำหนัก	✓	✓	✓	✓	✓	✓	✓
AFB smear	✓		✓	✓ ถ้า ด.2 บวก		✓	✓
Molecular + DST	✓		✓ ถ้า AFB บวก (กรณีไม่มี DST ก่อนเริ่ม)			✓ ถ้า AFB บวก
Culture + phenotypic DST	ตามความเหมาะสม		✓ ถ้า AFB บวก			✓ ถ้า AFB บวก
CXR	✓		✓				✓
HIV test	✓
LFT *	✓	กลุ่มเสี่ยง: ทุก 1–2 สัปดาห์ในเดือนแรก
BUN, Cr **	✓
ตรวจการมองเห็น ***	✓	ถามอาการทุกครั้งที่มาติดตาม

* อายุ > 60, ดื่มสุรา, โรคตับ/ไวรัสตับอักเสบ, HIV, ทุพโภชนาการ, ตั้งครรภ์ · ** โรคไตหรือเสี่ยง AKI เช่น nephrotic, CKD, diabetic nephropathy, สูงอายุ, ใช้ aminoglycosides · *** สูงอายุ หรือมีโรคตาเดิม

🗓️ คำนวณวันนัดติดตาม

วันเริ่มยา ระยะเวลาสูตร (เดือน)

🚫 ผู้ป่วยขาดยา / หยุดยา

การพิจารณาให้ยาต่อหรือเริ่มใหม่หลังขาดยา (แผนภูมิ 5.1), เกณฑ์ TPT และวัณโรคดื้อยา ย้ายไปอยู่แท็บเฉพาะแล้ว

🏁 ผลการรักษา (5.5) NTP 2564

เมื่อสิ้นสุดระยะเข้มข้น (ผู้ป่วย B+)

Sputum convert / not convert / not examined
ตาย / ขาดยา > 2 เดือน / โอนออก

ผลการรักษาสุดท้าย

Cured – B+ ก่อนรักษา รักษาครบ ผล smear (หรือ culture) ลบในเดือนสุดท้ายและก่อนนั้นอย่างน้อย 1 ครั้ง
Completed – รักษาครบ ไม่มีหลักฐานล้มเหลว มีผลลบอย่างน้อย 1 ครั้งแต่ไม่มีผลเดือนสุดท้าย
Failed – smear หรือ culture บวกเมื่อสิ้นสุดเดือนที่ 5 หรือหลังจากนั้น
Died · LTFU (ไม่เริ่มยาหรือขาดยา ≥ 2 เดือนติดต่อกัน) · Transfer out · Not evaluated
Treatment success = cured + completed

🎯 แบบทดสอบทบทวน

12 ข้อจากแนวทางฉบับล่าสุด · คะแนน: 0/12