Palliative Opioid Tool

Thai CPG 2568 & เครือข่ายการดูแลประคับประคอง ขอนแก่น

v2568.1 CPG Portal

🫁 หอบเหนื่อย

⚡ ปวด / เริ่มยา

🔄 ปรับขนาดยา

🔀 แปลงขนาดยา

💊 ยาเสริม & เฝ้าระวัง

⚠️ ขั้นที่ 1: ตรวจหาสาเหตุที่แก้ไขได้ (Reversible Causes) [แตะเพื่อดู]

ค้นหาและจัดการแก้ไขหากผู้ป่วย/ญาติยินยอม:

Cardiac failure / Arrhythmia
Pleural effusion / Pneumothorax
Pulmonary embolism / Bronchospasm
Severe Anemia / Respiratory Infection / SVC obstruction

*หากไม่มีหรือผู้ป่วยไม่ประสงค์รักษาจำเพาะ ➔ ดำเนินการใช้ Opioid ตามขั้นที่ 2

🫁 ขั้นที่ 2: ประเมิน Dyspnea Score (DS) + RR

เลือกเกณฑ์ประเมินและสถานะไตเพื่อคำนวณขนาดยาที่เหมาะสม

ระดับอาการหอบเหนื่อยและการดึงรั้ง

กลุ่มผู้ป่วย / การทำงานของไต

วิถีทางยา (Route)

กิน (Oral IR / Syrup / MST)

ฉีด / ดริป / แผ่นแปะ (IV / SC / Patch)

⚡ WHO Ladder & เริ่มยาใน Opioid-Naive (CPG 2568)

แนวทางการเลือกยาตามระดับความปวดและการทำงานของไต

ระดับความปวด (Pain Score)

กลุ่มผู้ป่วย (Clinical Profile)

ข้อพิจารณาเลือกใช้ Fentanyl แทน Morphine: eGFR < 30 ml/min (ยังไม่เข้าสู่ dying phase) Low BP แต่ญาติยังต้องการ resuscitation ผู้ป่วย/ญาติกังวลเรื่อง Morphine phobia มาก

ปัญหาการกินยาทางปาก (Oral Route)

🔄 ขั้นที่ 4: การปรับขนาดยาประจำวัน (Dose Titration)

คำนวณ Total Daily Dose (TDD) ใหม่ตามยากู้หรือคะแนนประเมินซ้ำ

เลือกเป้าหมายอาการ

อาการหอบ (Dyspnea)

อาการปวด (Pain)

ขนาดยาประจำเดิมรวม 24 ชม. (Baseline Oral Morphine, mg/day)

สถานะการให้ยากู้เมื่อมีอาการ (Breakthrough Dose Status)

ขนาดยากู้รวมที่ใช้จริงใน 24 ชม. ที่ผ่านมา (Rescue used, mg)

กรอกขนาดยาเดิม (mg) เพื่อเริ่มคำนวณ

🔀 คำนวณแปลงวิถีทางและสลับตัวยา (Equianalgesic)

แปลงขนาดยาระหว่าง Oral, IV/SC Morphine และ Fentanyl Patch

รูปแบบการแปลง

ขนาดยา Oral Morphine รวมต่อวัน (mg/day)

กรอกตัวเลขขนาดยาเพื่อแปลงหน่วย

⏱️ ระยะเวลาการให้ยาก่อนเกิด Incident Pain

กรณีทำแผล, อาบน้ำ, พลิกตัว (ขนาดเท่ากับขนาดยากู้ Breakthrough)

IV route ก่อน 5 นาที

SC route ก่อน 15 นาที

Oral route ก่อน 30 นาที

💊 Checklist ยาที่ต้องสั่งคู่ขนานเสมอ (Co-prescriptions):

1. ป้องกันท้องผูก: Senokot (7.5 mg) 2-4 เม็ด hs หรือ Lactulose 30 ml hs (ยกเว้นมีท้องเสียหรือ colostomy)

2. ป้องกันคลื่นไส้/อาเจียน: Metoclopramide 10 mg po/iv q 8h หรือ Haloperidol 0.5-1 mg hs ในช่วง 3-5 วันแรก

🫁 ยาเสริมสำหรับอาการหอบเหนื่อย (Dyspnea Adjuvants)

Agitation / Terminal Dyspnea:

• Midazolam 2.5 - 10 mg CSCI in 24 hr | 2 - 5 mg IV/SC q 4-6 hr

• Lorazepam (0.5) 1 tab SL for agitation q 4-6 hr

Secretion / Death rattle:

• Hyoscine 40 - 60 mg CSCI in 24 hr

• Atropine Eye Drops 2 - 4 หยด SL prn q 4-6 hr

Bronchospasm & Stridor:

• Salbutamol or Berodual 1 NB prn q 4-6 hr

• Dexamethasone 4 mg IV q 6-12 hr (SVC obstruction / Tumor stridor)

• Oxygen therapy เมื่อ O₂ saturation < 92%

⚡ ยาเสริมสำหรับอาการปวด (Pain Adjuvants)

• Somatic pain: NSAIDs (Naproxen, Celecoxib)

• Neuropathic pain: Amitriptyline 10-150 mg/day, Gabapentin 100-3,600 mg/day

• Visceral / Bowel obstruction: Metoclopramide 20-60 mg/day (incomplete), Hyoscine 20-60 mg/day (colicky/complete obstruction)

🚨 การเฝ้าระวังและแก้ไขพิษจาก Opioids (Toxicity Reversal):

• อาการสงสัย: RR < 8-10 ครั้ง/นาที, ปลุกไม่ตื่น, Pinpoint pupils, อาการกระตุก (Myoclonus), ประสาทหลอน (Hallucination)

• การแก้ไข: หยุด Opioid, ให้ออกซิเจน, เจือจาง Naloxone (0.4 mg + NSS 9 ml) ให้ช้าๆ 0.5 - 1 ml (0.02 - 0.04 mg) ทุก 2-3 นาที จนกระทั่ง RR > 10 ครั้ง/นาที (หลีกเลี่ยงการให้ bolus หมดแอมพูล)